U moet terechtstaan
Als de Officier van Justitie uw zaak wil voorleggen aan de rechter, dan krijgt u een dagvaarding waarin u wordt uitgenodigd om voor de rechter te verschijnen. Dit gebeurt, als u in voorlopige hechtenis bent, binnen de 90 dagen van uw gevangenhouding. U krijgt de dagvaarding dan in het Huis van Bewaring uitgereikt. Wanneer het onderzoek binnen deze 90 dagen nog niet is afgerond zal er in elk geval een zitting van de rechtbank plaatsvinden, een zogenaamde pro-forma zitting. Tijdens de zitting bekijkt de rechter welke onderzoekshandelingen nog nodig zijn. Ook zal hij beslissen of uw voorlopige hechtenis moet voortduren. Wanneer u tijdens uw voorlopige hechtenis of daarvoor bent vrijgelaten dan krijgt u de dagvaarding bij u thuis uitgereikt door een deurwaarder. Indien u op vrije voeten bent, dan is de officier van justitie uiteraard niet gebonden aan de termijn van 90 dagen, maar dan kan u lange tijd na uw vrijlating zelfs nog gedagvaard worden. Mocht het dossier volgens de officier van justitie geen aanleiding geven om uw zaak voor te brengen, dan zal hij uw zaak seponeren. Dat betekent dat hij u niet verder wil vervolgen. Uw zaak wordt dan niet aan de rechter voorgelegd.
De dagvaarding
In de dagvaarding staat welk feit de Officier van Justitie aan u ten laste legt. Dat is het strafbare feit waarvan men u verdenkt. In de dagvaarding staat ook waar en wanneer de behandeling van uw zaak ter terechtzitting plaats zal vinden. Als u vindt dat u ten onrechte bent gedagvaard kunt u binnen 8 dagen nadat u de dagvaarding heeft gekregen bij de griffie van de rechtbank een bezwaarschrift indienen. U richt het bezwaarschrift aan de rechtbank. In het bezwaarschrift omschrijft u zo duidelijk mogelijk waarom u het niet eens bent met de dagvaarding. Omdat de rechter maar heel oppervlakkig kijkt of u al dan niet ten onrechte bent gedagvaard, is het indienen van een bezwaarschrift over het algemeen zinloos. Immers de rechter zal, als u bezwaar heeft, meestal de zaak helemaal willen onderzoeken en dat gebeurt dan op de zitting.
Rechtsbijstand
In strafzaken bent u niet verplicht om een advocaat in de arm te nemen. U mag ook uw eigen verdediging voeren. Als uw zaak op zitting wordt behandeld is het echter verstandiger om een advocaat in de arm te nemen. Wanneer u de rechtsbijstand niet zelf kunt betalen dan kan uw advocaat een toevoeging voor u aanvragen. Hij staat u dan bij op pro deo basis. In sommige gevallen moet u nog wel een eigen bijdrage betalen. De hoogte van die bijdrage is afhankelijk van uw inkomen en vermogen. Indien u gedetineerd bent heeft u in principe altijd recht op gratis rechtsbijstand.
Getuigen en deskundigen
De Officier van Justitie kan getuigen en deskundigen oproepen om ter zitting te verschijnen. Deze getuigen en deskundigen worden in de dagvaarding genoemd. U kunt ook zelf getuigen en deskundigen oproepen of meenemen naar de zitting als u denkt dat zij voor u belangrijke verklaringen kunnen afleggen. Als u denkt dat zij niet willen komen, dan kunt u de officier van justitie schriftelijk, middels een aangetekende brief, vragen om hen te dagvaarden. U moet in die brief wel aangeven wat de reden is dat u hen wilt horen en wat hun naam en adres is. De Officier van Justitie kan weigeren de door u verzochte getuigen of deskundigen op te roepen. Hij behoort u hierover in te lichten, maar doet dit vaak pas op de zitting. Bent u het niet eens met zijn beslissing dan kunt u op de zitting aan de rechter vragen om deze personen alsnog op te roepen of te dagvaarden.
Uitstel
U kunt alleen uitstel van de terechtzitting krijgen indien u kunt aantonen dat u zich niet voldoende heeft kunnen voorbereiden op de behandeling van uw zaak, of indien u op het geplande tijdstip onmogelijk aanwezig kunt zijn, omdat u bijvoorbeeld ziek bent. U dient dit uitstel zo spoedig mogelijk na de ontvangst van de dagvaarding aan te vragen bij de griffie van de rechtbank. Wilt u uitstel dan doet u er verstandig aan tijdig een brief te schrijven naar de rechter en niet alleen de redenen daarin te vermelden maar ook bewijsstukken mee te sturen (bijvoorbeeld de brief van de dokter waarin staat dat u ziek bent). De rechter is niet verplicht de zitting uit te stellen. Informeer daarom tijdig bij de griffie van de rechtbank of de zitting inderdaad wordt uitgesteld en zo ja tot welke datum.
Verstek
U bent niet verplicht om op de dagvaarding te reageren of ter zitting te verschijnen. Doet u helemaal niets dan kan de Officier van Justitie de rechter verzoeken uw zaak ‘bij verstek’ te behandelen. Dat betekent meestal dat de rechter de eis van de Officier van Justitie volgt, tenzij u een advocaat heeft ingeschakeld. Uw advocaat kan in dat geval ook niets voor u doen. In uitzonderlijke gevallen (soms bij kinderrechtzaken) verleent de rechter u geen verstek, omdat hij vindt dat u perse aanwezig moet zijn. In dat geval wordt de zaak uitgesteld en wordt u nogmaals opgeroepen. Wilt u wel reageren op de dagvaarding maar niet op de zitting aanwezig zijn dan kunt u een brief schrijven aan de rechter waarin u uw mening geeft. De rechter kan deze brief dan in zijn oordeel betrekken, maar hij hoeft dat niet te doen. Is de rechter echter van mening dat u absoluut op de zitting aanwezig moet zijn, dan kan hij u laten halen door de politie. Dit gebeurt echter zelden. In het algemeen doet u er verstandig aan om zelf naar de zitting te gaan.
Openbaarheid
In de regel zijn terechtzittingen openbaar. Dat betekent dat uw familie en kennissen, maar ook de pers aanwezig mogen zijn. Indien er om een bijzondere reden een ernstig bezwaar is tegen een openbare behandeling dan kan de zaak ‘met gesloten deuren’ worden behandeld. Het publiek en meestal ook de pers moeten dan de zaal verlaten. U kunt ook zelf verzoeken dat uw zaak achter gesloten deuren wordt behandeld, behalve bij kinderrechtzaken wordt zo een verzoek echter bijna nooit ingewilligd.
Behandeling van de zaak ter terechtzitting
Bij de politierechter en de kantonrechter is in de zaal één rechter, een griffier en de Officier van Justitie aanwezig. Wordt uw zaak behandeld door de meervoudige kamer, dan zijn er, naast de griffier en de officier van justitie, drie rechters aanwezig. De rechter in het midden is de voorzitter. Of uw zaak wordt behandeld bij de politierechter of bij de meervoudige kamer kunt u lezen op de dagvaarding. Bij de politierechter komen over het algemeen alleen de eenvoudige zaken terecht met strafbare feiten waarbij niet meer dan een jaar gevangenisstraf wordt opgelegd. De meer complexe zaken en zaken waarin ernstige strafbare feiten ten laste zijn gelegd komen voor bij de meervoudige kamer.
Als de zitting is begonnen zal de rechter allereerst naar uw naam vragen. Daarna zal hij u vertellen dat u goed op moet letten en dat u niet verplicht bent om vragen te beantwoorden. Het verdere verloop van de zitting staat hieronder in chronologische volgorde weergegeven.
1. Getuigen- en deskundigenverhoor ter terechtzitting
Als de Officier van Justitie getuigen en deskundigen heeft opgeroepen om op de zitting te verschijnen of als u daar om hebt verzocht, vangt de zitting aan met het horen van deze getuigen en deskundigen. Alle getuigen en deskundigen moeten eerst een eed of belofte afleggen waarin zij beloven de waarheid te zullen spreken. Zij zijn verplicht op alle vragen te antwoorden. Getuigen worden één voor één gehoord. De rechter zal de andere getuigen dan vragen de zaal te verlaten. Ze horen elkaars verklaringen dus niet voordat ze zelf hun verklaring hebben afgelegd. Als er geen getuigen en deskundigen op de zitting aanwezig zijn dan wordt deze stap overgeslagen en begint de rechter met het bespreken van het dossier.
2. Het strafdossier
De rechter vertelt welke schriftelijke stukken er in uw dossier zitten, zoals het proces-verbaal van de politie en geeft hiervan een samenvatting. Als u wilt dat er tijdens de zitting nog iets uit de stukken wordt voorgelezen, dan kunt u dat aan de rechter vragen.
3. De ondervraging van de verdachte
De rechter zal u ter zitting ook ondervragen. U hoeft geen belofte of eed af te leggen. Bovendien bent u niet verplicht op alle vragen te antwoorden. Nadat de strafbare feiten en uw betrokkenheid daarbij besproken zijn zullen uw persoonlijke omstandigheden behandeld worden. Zo komt bijvoorbeeld aan de orde of u getrouwd bent, werk heeft, verdovende middelen gebruikt, schade vergoed heeft aan het slachtoffer en of u verder in aanraking bent geweest met Justitie.
4. De eis van de officier van justitie
Als de rechter voldoende weet over u en uw zaak geeft hij het woord aan de Officier van Justitie. Deze zal zeggen wat hij van de zaak vindt (requisitoir). De Officier van Justitie zal de strafbare feiten bespreken en aan de hand van de bewijsmiddelen in het dossier aangeven of hij van mening is dat u het strafbare feit hebt gepleegd. Ten slotte zegt hij welke beslissing volgens hem zou moeten worden genomen, de eis. De eis is een voorstel van de Officier van Justitie, de rechter kan anders beslissen. Zo’n eis kan inhouden: een geldboete, een werkstraf (dienstverlening), een gevangenisstraf of een tbs-maatregel, dit alles voorwaardelijk of onvoorwaardelijk.
5. Het pleidooi van de advocaat van verdachte
Nadat de Officier van Justitie zijn eis heeft voorgedragen, krijgt uw advocaat het woord. Uw advocaat kan dan alles naar voren brengen waarvan hij denkt dat het voor uw verdediging van belang is (het pleidooi). De Officier van Justitie mag daar weer op reageren (repliek). Vervolgens krijgt u of uw advocaat nogmaals het woord (dupliek). Ten slotte hebt u, als verdachte, het laatste woord. U kunt dan alles zeggen wat u nog op uw hart heeft. U doet er goed aan van dit recht gebruik te maken.
6. De uitspraak van de rechter
De kantonrechter en de politierechter doen meestal onmiddellijk na de zitting uitspraak. De meervoudige kamer van de rechtbank doet in het algemeen niet direct uitspraak. De voorzitter van de rechtbank vertelt u aan het einde van de zitting wanneer de uitspraak zal zijn. Dat moet in ieder geval binnen 14 dagen na de zitting. U bent niet verplicht om bij de uitspraak aanwezig te zijn. U kunt u ook bij de griffie van de rechtbank informeren hoe het is afgelopen. Welke straffen de rechter aan u kan opleggen kunt u hier lezen.
Hoger beroep
Als u het niet eens bent met de straf die u door de rechtbank opgelegd hebt gekregen dan kunt u tegen deze uitspraak hoger beroep instellen. U moet daar echter wel snel bij zijn omdat dit binnen 14 dagen moet gebeuren bij de griffie van de rechtbank die uitspraak heeft gedaan. Ook als u wel tevreden bent met de uitspraak hoeft dit niet te betekenen dat alles voorbij is. De officier van justitie kan namelijk ook nog besluiten om hoger beroep in te stellen. Hij of zij moet u daar wel altijd van op de hoogte stellen, omdat u anders ten onrechte zou kunnen denken dat het vonnis van de rechtbank onherroepelijk is geworden.
Nadat er hoger beroep is ingesteld zet de rechtbank het vonnis in uw zaak uitgebreid op papier. Vervolgens stuurt de rechtbank dit vonnis en alle andere stukken die zijn in hun bezit hebben door naar het gerechtshof. De gerechtshof zal uw zaak dan een datum moeten plannen voor de behandeling van het hoger beroep. Meestal ligt deze datum tussen de 6 en 24 maanden nadat het hof de stukken heeft ontvangen. Als u zich nog in voorlopige hechtenis bevindt moet uw zaak binnen 6 maanden inhoudelijk behandeld worden.
Het gerechtshof bekijkt uw strafzaak helemaal opnieuw en hoeft geen rekening te houden met de beslissing van de rechtbank. Dat betekent dat u ook in de fase van het hoger beroep kunt vragen om onderzoekshandelingen, zoals het horen van getuigen. De zitting zal ongeveer hetzelfde verlopen als bij de rechtbank. Mocht u het ook met de uitspraak van het hof niet eens zijn dan kunt u nog beroep in cassatie instellen. De cassatieprocedure verloopt heel anders dan de procedure bij de rechtbank en het hof. U kunt hier uitgebreid lezen hoe dit in zijn werk gaat.
Zoekt u een goede strafrechtadvocaat die u kan bijstaan? Bezoekt u dan de strafsectie van Cleerdin & Hamer Advocaten.
Terug naar boven