strafrechtzaak.nl

Straffen en maatregelen

Straffen en maatregelen

Wanneer de rechter bewezen acht dat u zich daadwerkelijk aan het ten laste gelegde schuldig heeft gemaakt, kan hij u veroordelen en een straf en/of maatregel opleggen.






Straffen
De rechter kan u veroordelen tot:

-een gevangenisstraf
-een hechtenis
-een taakstraf
-een geldboete
  

Gevangenisstraf
De gevangenisstraf wordt voor de minimale duur van 1 dag opgelegd. De maximale duur van de gevangenisstraf is per strafbaar feit verschillend en hangt dus af van het feit waarvoor u veroordeeld bent. Een tijdelijke gevangenisstraf kan in ieder geval niet voor langer dan 30 jaar opgelegd worden. Als de rechter een hogere straf dan deze 30 jaren op wil leggen dan kan dit alleen door een levenslange gevangenisstraf op te leggen. Een levenslange gevangenisstraf wordt alleen bij uitzondering (bijvoorbeeld moord) opgelegd. Levenslang is in Nederland ook echt voor de rest van je leven. Alleen door gratie te vragen kan een levenslange gevangenisstraf worden omgezet in een tijdelijke gevangenisstraf van (ten hoogste) 30 jaar.
De rechter kan er voor kiezen om een deel van de straf of de straf in zijn geheel voorwaardelijk op te leggen. Het voorwaardelijke deel van de straf wordt niet ten uitvoer gelegd. Aan een voorwaardelijke straf zitten echter wel voorwaarden verbonden. Zo wordt bij oplegging van de voorwaardelijke gevangenisstraf een proeftijd vastgesteld, meestal van twee jaar. Gedurende de proeftijd dient u zich te houden aan de algemene voorwaarde dat u zich niet schuldig zal maken aan een strafbaar feit. Ook kan de rechter bijzondere voorwaarden opleggen, bijvoorbeeld dat u een deel van de door het strafbare feit veroorzaakte schade vergoedt. Als u zich binnen de proeftijd aan één van de gestelde voorwaarden niet houdt dan zal de gevangenisstraf alsnog ten uitvoer gelegd kunnen worden.
In principe wordt u bij het begin van uw detentie geplaatst een zogenaamd standaardregime. Het standaardregime bestaat uit een basispakket waar u recht op heeft. Zo mag u bijvoorbeeld sporten en mag u ten minste 1 uur per dag naar buiten (luchten). Deelname aan andere activiteiten waaronder arbeid, studie en voorbereiding op deelname aan een penitentiair programma is afhankelijk van de faciliteiten die de penitentiaire inrichting waar u verblijft biedt en van uw houding als gedetineerde.
Afhankelijk van uw persoon, de lengte van de opgelegde gevangenisstraf en de tijd die u nog moet uitzitten, wordt u op een gegeven moment overgeplaatst vanuit het huis van bewaring naar een gevangenis. Dit omdat het huis van bewaring met name is bedoeld voor personen die nog in afwachting zijn van een veroordeling. De beslissing naar welke gevangenis u gaat wordt genomen door de selectiefunctionaris. Er zijn verschillende gevangenissen. U kunt terecht komen in:
- een gevangenis met een gesloten regime. Hier worden vooral personen in geplaatst die een lange straf uit moeten zitten.
- een half-open gevangenis. Dit zijn de gevangenissen waar u komt als u niet al te lang meer hoeft te zitten. U krijgt dan ook regelmatig verlof en het regime is niet zo strikt als in een gesloten gevangenis.
- een open gevangenis. U krijgt daarin regelmatig verlof. Deze gevangenissen zijn in het weekend gesloten, zodat u ieder weekend naar huis kunt.


Terug naar boven

Voorwaardelijke invrijheidstelling
Op 1 juli 2008 is de nieuwe wet op de voorwaardelijke invrijheidstelling (VI) van kracht geworden. Deze nieuwe VI regeling geldt voor alle veroordelingen tot gevangenisstraf vanaf die datum, ook als het om uitspraken in hoger beroep gaat terwijl in eerste aanleg vóór 1 juli 2008 uitspraak is gedaan.
Voor veroordeelden tot gevangenisstraf kan de nieuwe VI-regeling grote gevolgen hebben. De kern van de nieuwe regeling is dat aan de VI in het vervolg voorwaarden zijn verbonden, dat op de naleving van de voorwaarden toezicht kan worden gehouden en dat schending van de voorwaarden in beginsel tot gevolg heeft dat alsnog de rest van de straf moet worden uitgezeten. Verder komt u nu pas in aanmerking voor VI bij onvoorwaardelijke gevangenisstraffen vanaf 12 maanden. Wanneer aan u een onvoorwaardelijke gevangenisstraf is opgelegd van 12 tot en met 24 maanden dan kunt u na ommekomst van 12 maanden en 1/3 van het daarboven nog openstaande strafrestant in aanmerking komen voor de VI. Bij een onvoorwaardelijke straf van meer dan 24 maanden komt u na het uitzitten van 2/3 van de gehele straf in aanmerking. Heeft de rechter u een deels voorwaardelijke en deels onvoorwaardelijke gevangenisstraf opgelegd dan komt u nooit in aanmerking voor VI.
Aan VI kunnen behalve de algemene voorwaarde dat u niet opnieuw een strafbaar feit mag begaan, ook bijzondere voorwaarden kunnen worden verbonden. Voorbeelden daarvan zijn de verplichting tot deelname aan een behandel programma van bijvoorbeeld verslavingszorg of GGZ. Aan deze bijzondere voorwaarden kan ook elektronisch toezicht worden verbonden. U mag dus beperkt worden in uw bewegingsvrijheid. De bijzondere voorwaarden mogen echter nooit in strijd zijn met godsdienst, levensovertuiging of staatkundige vrijheid.
Het openbaar ministerie (OM) beslist over de te stellen bijzondere voorwaarden na advies van de directeur van de PI en van de reclassering. Het OM heeft ook de verantwoordelijkheid over het toezicht op de naleving van de voorwaarden. Het OM kan op haar beurt het toezicht uit handen geven aan de reclassering en aan de politie.
Indien de officier van justitie vindt dat u niet voor voorwaardelijke invrijheidstelling in aanmerking kan komen, bijvoorbeeld omdat sprake is van recidive gevaar of indien u zich heeft misdragen tijdens uw detentie, zal de officier een verzoek tot uitstel dan wel afstel van de voorwaardelijke invrijheidstelling moeten doen. De rechter zal hierover uiteindelijk beslissen. Tegen de beslissing van de rechtbank op de vordering staat geen rechtsmiddel op.
De voorwaarden zijn van kracht gedurende een proeftijd. De proeftijd ten aanzien van de algemene voorwaarden gaat in op de dag van de voorwaardelijke invrijheidstelling en is gelijk aan de periode waarover voorwaardelijke invrijheidstelling wordt verleend met een minimum van een jaar. De proeftijd ten aanzien van bijzondere voorwaarden wordt door het OM vastgesteld en is in ieder geval gelijk aan de periode waarover voorwaardelijke invrijheidstelling wordt verleend.
Is het OM van mening dat de voorwaardelijke invrijheidstelling moet worden herroepen wegens het niet naleven van de voorwaarden dan kan het OM uw aanhouding bevelen. Na uw aanhouding moet er een vordering tot schorsing van de voorwaardelijke invrijheidstelling worden ingediend bij de RC. De RC moet binnen drie dagen na de aanhouding beslissen. Hierbij heeft u recht op een advocaat. Wordt zo'n vordering tot herroeping van de voorwaardelijke invrijheidstelling afgewezen of wordt het OM niet ontvankelijk verklaard dan kunt u in bepaalde gevallen een vergoeding krijgen voor de dagen dat u onterecht heeft verbleven op het politiebureau.
Wordt u aangehouden in verband met het niet naleven van de voorwaarden bel dan direct uw advocaat. U heeft recht op uw voorkeursadvocaat.


Terug naar boven


Hechtenis

De rechter kan u veroordelen tot een hechtenis van minimaal 1 dag tot maximaal 1 jaar. De hechtenis komt op hetzelfde neer als de gevangenisstraf, omdat u ook van uw vrijheid wordt beroofd. In de praktijk wordt de hechtenis dan ook nauwelijks als straf opgelegd. Wel wordt de vervangende hechtenis vaak gebruikt als dwangmiddel om u tot betaling van een geldboete te dwingen.


Terug naar boven


Taakstraf

Een taakstraf bestaat uit een werkstraf, een leerstraf, of een combinatie van beide. U kan tot maximaal 480 uur taakstraf opgelegd krijgen door de rechter. De werkstraf mag echter niet meer dan 240 uur bedragen en zal dan dus aangevuld moeten worden met een leerstraf. Voorheen kon een taakstraf alleen opgelegd worden als de persoon in kwestie hier zelf om had gevraagd, maar dit is nu niet meer nodig. Ook als u hier niet om hebt gevraagd of als u niet aanwezig was op de zitting kan u veroordeeld worden tot een taakstraf. Als u echter expliciet aangeeft geen taakstraf te willen zal de rechter deze vaak ook niet opleggen omdat u dan hoogst waarschijnlijk toch niet komt opdagen.
De gedachte achter de taakstraf is dat u als veroordeelde in plaats van opgesloten te worden in een penitentiaire inrichting iets goed kan maken tegenover de samenleving door nuttig werk te verrichten, of door in cursussen te leren welke schade uw gedrag tot gevolg heeft gehad. Bent u bijvoorbeeld veroordeeld wegens dronken rijden, dan wordt u te werk gesteld in een revalidatiekliniek voor verkeersslachtoffers. Tijdens het verrichten van de taakstraf zult u ongetwijfeld in contact komen met de reclassering. Deze houdt namelijk toezicht op personen die veroordeeld zijn tot een taakstraf en brengt verslag uit aan de officier van justitie over de wijze waarop u uw werk verricht. Blijkt uit de rapportage dat u uw werk niet goed heeft verricht, dan kan de officier van justitie vorderen dat de rechter de vervangende hechtenis ten uitvoer legt.


Terug naar boven


Geldboete

De rechter kan u veroordelen tot een geldboete. U bent dan verplicht het gehele bedrag aan de Nederlandse staat te betalen binnen de door de officier van justitie te bepalen termijn. De geldboete bedraagt ten minste 2 euro. Er worden 6 categorieën onderscheiden variërend van 225 euro tot 450.000 euro. Bij het vaststellen van de hoogte van de geldboete houdt de rechter rekening met uw financiële draagkracht. Als u niet veel geld heeft hoeft u dus niet bang te zijn dat u 450.000 euro moet betalen. Als u de geldboete niet betaald dan zal de vervangende hechtenis ten uitvoer gelegd worden.


Terug naar boven


Maatregelen

In bepaalde gevallen zal de rechter in plaats van of in combinatie met een (hoofd-) straf een maatregel opleggen. Binnen ons strafrecht worden de volgende 5 maatregelen onderscheiden:

-de tbs-maatregel
-de plaatsing in een psychiatrisch ziekenhuis
-de onttrekking aan het verkeer
-de ontneming van het wederrechtelijk verkregen voordeel
-de schadevergoeding
  

Terug naar boven

Tbs-maatregel
De afkorting tbs staat voor ter beschikking stelling. Tbs is een strafrechtelijke maatregel voor mensen die een ernstig misdrijf hebben gepleegd. Zowel de tbs met dwangverpleging als de tbs met voorwaarden worden door de strafrechter opgelegd. Voordat de strafrechter een tbs-maatregel op kan leggen, dient aan een aantal voorwaarden te zijn voldaan:
1. ten tijde van het begaan van het strafbare feit bestond bij u een gebrekkige ontwikkeling of een ziekelijke stoornis van de geestvermogens
2. het strafbare feit is een misdrijf waarop 4 jaar gevangenisstraf is gesteld
3. de veiligheid van anderen dan wel de algemene veiligheid van personen of goederen eist het opleggen van de tbs-maatregel.

Bij het beantwoorden van de vragen 1 en 2 moet de rechter zich laten adviseren door ten minste 2 gedragskundigen (psycholoog, psychiater, etc.). Om de rechter te kunnen adviseren zullen deze gedragskundigen u eerst moeten onderzoeken. Dit onderzoek kan worden opgedragen aan het Pieter Baan Centrum (klinisch onderzoek). In het Pieter Baan Centrum wordt u gedurende 7 weken onderzocht door een psychiater, een psycholoog, een maatschappelijk werker en de groepsleiding. Het onderzoek kan echter ook door een psychiater en een andere gedragskundige worden verricht, terwijl u in het huis van bewaring verblijft (ambulant onderzoek). U bent niet verplicht om mee te werken aan het onderzoek. Maar ook als u weigert mee te werken kan u worden opgenomen in het Pieter Baan Centrum. De gedragskundigen maken dan, voor zover mogelijk, een rapport op over de reden van uw weigering. Weigering mee te werken betekent overigens niet dat de rechter geen tbs-maatregel op kan leggen.
Uiteindelijk beslist de rechter, onder andere op basis van de gedragskundige rapportages, of het feit geheel of gedeeltelijk aan u is toe te rekenen en welke straf of maatregel opgelegd dient te worden. De rechter kan beslissen dat het feit niet aan u kan worden toegerekend vanwege de gebrekkige ontwikkeling of ziekelijke stoornis van uw geestvermogens. Dat wil zeggen dat de rechter op basis van de gedragskundige rapportage(-s) concludeert dat er tussen de stoornis van uw geestvermogens en het misdrijf een rechtstreeks verband heeft bestaan; met andere woorden u kan niet verantwoordelijk worden gehouden voor het plegen van het feit. In dat geval zal de rechter u ‘ontslaan van alle rechtsvervolging’ en geen (gevangenis-) straf opleggen. De rechter kan wel bepalen dat u voor een jaar wordt opgenomen in een psychiatrisch ziekenhuis of dat u tbs krijgt opgelegd.
Het komt niet vaak voor dat het feit helemaal niet kan worden toegerekend. In de meeste gevallen is er volgens de gedragskundigen sprake van een gehele of gedeeltelijke toerekeningsvatbaarheid. Dat wil zeggen dat de stoornis van uw geestvermogens wel een rol heeft gespeeld bij het plegen van het misdrijf, maar dat de stoornis zeker geen allesbepalende rol had. Indien u geheel toerekeningsvatbaar bent dan zal de rechter een straf opleggen. Kan het plegen van het misdrijf u echter slechts voor een deel toegerekend worden dan kan de rechter kiezen uit 3 mogelijkheden: alleen een (gevangenis)straf, alleen een tbs-maatregel, of een combinatie van een (gevangenis)straf en een tbs-maatregel. De beslissing die de rechter uiteindelijk neemt is afhankelijk van de mate van uw toerekenbaarheid en van het gevaar voor herhaling (recidive).
De tbs-maatregel kent 2 varianten:
1. de tbs met bevel tot verpleging ( tbs met dwangverpleging)
2. de tbs met voorwaarden

Wanneer de rechter een tbs met bevel tot verpleging oplegt, wordt u overgebracht naar een gesloten tbs-kliniek. U wordt daar behandeld door een team van psychologen, psychiaters en sociale werkers. De behandeling is erop gericht uw stoornis onder controle te brengen, zodat die geen gevaar meer vormt voor de maatschappij. Wanneer de rechter een tbs met voorwaarden oplegt, wordt u niet in een gesloten tbs-kliniek opgenomen. U moet zich dan wel aan de door de rechter gestelde voorwaarden houden. De rechter kan bijvoorbeeld bevelen dat u zich laat behandelen in een regulier psychiatrisch ziekenhuis, of dat u naar huis mag onder de voorwaarde dat u zich onder behandeling van een psychiater stelt of dat u de voorgeschreven medicijnen regelmatig inneemt. Houdt u zich niet aan de voorwaarden dan kan deze voorwaardelijke tbs op vordering van de officier van justitie worden omgezet in een tbs mét bevel tot verpleging en wordt u alsnog in een tbs-inrichting opgenomen.
De tbs-maatregel wordt in het begin voor een periode van twee jaar opgelegd. Daarna moet de rechter steeds beoordelen of de maatregel nog verlengd moet worden, of dat deze beëindigd moet worden. De tbs kan met één of twee jaar verlengd worden. De tbs-maatregel eindigt als de officier van justitie geen verlening vordert of als de rechtbank de verleningsvordering van de officier van justitie afwijst. Ook kan de rechter de tbs voorwaardelijk beëindigen. U mag de inrichting dan verlaten maar u moet zich dan wel aan bepaalde voorwaarden houden, zoals bijvoorbeeld het innemen van medicijnen.

Terug naar boven
Terug naar maatregelen


Plaatsing in een psychiatrisch ziekenhuis

Is de rechter van oordeel dat het strafbare feit niet aan u kan worden toegerekend wegens een gebrekkige ontwikkeling of een ziekelijke stoornis van uw geestvermogens dan kan hij u ontslaan van alle rechtsvervolging. Bent u een gevaar voor uzelf of voor anderen en zou een ambulante behandeling door een psychiater niet het beoogde effect hebben dan kan de rechter besluiten u op te laten nemen in een psychiatrisch ziekenhuis. U verblijft daar gedurende één jaar. Na afloop van dat jaar kan uw gedwongen verblijf alleen nog voortgezet worden als de rechter dat nodig vindt.

Terug naar boven
Terug naar maatregelen


Onttrekking aan het verkeer

De rechter kan besluiten dat voorwerpen waarvan ‘het ongecontroleerde bezit ervan in strijd is met de wet of met het algemeen belang’ aan het verkeer worden onttrokken. Bent u bijvoorbeeld in het bezit van een vuurwapen waarvoor u geen vergunning heeft, dan kan de rechter bevelen dat het vuurwapen in beslag wordt genomen. Ook indien u niet wordt veroordeeld kan de rechter het betreffende voorwerp in beslag nemen omdat het vaak zal gaan om gevaarlijke voorwerpen.

Terug naar boven
Terug naar maatregelen


Ontneming van wederrechtelijk verkregen voordeel

De maatregel ontneming van wederrechtelijk verkregen voordeel is beter bekend onder de naam ‘Plukze-wetgeving’. Het idee hierachter is dat misdaad niet mag lonen. De rechter kan deze maatregel aan u opleggen om het voordeel dat u heeft verkregen door het plegen van een strafbaar feit te ontnemen. Onder bepaalde voorwaarden kan de maatregel zelfs opgelegd worden zonder dat er een rechtstreeks verband bestaat tussen het strafbare feit waarvoor u bent veroordeeld en het door u behaalde voordeel. Als u veroordeeld bent wegens een ernstig strafbaar feit en er is geld bij u aangetroffen dat u hoogstwaarschijnlijk door het plegen van andere strafbare feiten heeft verkregen, kan ook dit geld van u af worden genomen.
De rechter kan ook vervangende hechtenis opleggen. Deze vervangende hechtenis is bedoeld als een stok achter de deur, als een dwangmiddel, en kan oplopen tot wel 6 jaar. Anders dan bij de geldboete wordt de vervangende hechtenis niet verminderd als u een gedeelte van het wederrechtelijke voordeel aan de staat heeft betaald. De vervangende hechtenis vervalt alleen als u het hele bedrag heeft betaald.

Terug naar boven
Terug naar maatregelen


Schadevergoeding

Het doel van deze maatregel is dat u de schade die het slachtoffer door uw toedoen heeft geleden vergoed. Wanneer de rechter u veroordeelt tot betaling van een schadevergoeding houdt hij daarom geen rekening met uw financiële draagkracht. Komt u uw betalingsverplichting niet na, dan kan u voor maximaal 1 jaar in vervangende hechtenis worden genomen. De betalingsverplichting blijft overigens onverkort bestaan omdat de vervangende hechtenis, net als bij het wederrechtelijk verkregen voordeel, niet ter vervanging van de schadevergoeding dient.

Zoekt u een goede strafrechtadvocaat die u kan bijstaan? Bezoekt u dan de strafsectie van Cleerdin & Hamer Advocaten.

Terug naar boven
Terug naar maatregelen